De jaren 50

De jaren *1950-1959* .

Belangrijke gebeurtenissen:

Europa

* Hongaarse Opstand
* De twee nieuwe Duitse staten worden geïntegreerd in de westelijke
resp. de oostelijke wereld. In Oost-Europa wordt elke oppositie
uitgeschakeld.
* In West-Europa bestaan machtige communistische partijen in Italië en
Frankrijk. In Spanje en Portugal handhaven zich semi-fascistische
regimes.
* wapenwedloop. Er ontstaan twee allianties: NAVO in het westen en
Warschaupact in het oosten.

Midden-Oosten

* In Egypte komt de nationalistische kolonel Gamal Abdel Nasser aan de
macht. Hij nationaliseert het Suezkanaal en weerstaat de Britse en
Franse militaire acties. Tegen Israël neemt hij een uiterst
vijandige houding aan.
* De Suezcrisis maakt duidelijk, dat het Verenigd Koninkrijk en
Frankrijk geen wereldmachten meer zijn. De Sovjet-Unie krijgt vaste
voet in het Midden-Oosten. Russische ingenieurs beginnen met de bouw
van de Aswandam.
* In 1958 gaat een golf van Panarabisme en Arabisch socialisme door de
regio. In Irak wordt het hele koningshuis uitgemoord. Syrië en Jemen
zetten hun leiders aan de kant en vormen onder leiding van Egypte de
Verenigde Arabische Republiek. Een opstand in Libanon wordt door een
Amerikaanse interventiemacht onderdrukt.

Nederland

* De Watersnoodramp van 1953 leidt tot een grote krachtsinspanning: de
Deltawerken.
* De wederopbouw vraagt veel van het volk. Door middel van de geleide
loonpolitiek worden de loontrekkers tot soberheid gedwongen. De
woningnood leidt tot inwoning op grote schaal. In 1958 worden door
de bestedingsbeperking de overheidsuitgaven beperkt.
* De Rooms-rode coalitie houdt het onder “Vadertje” Drees vol tot
1958. De nadruk ligt niet op individuele welvaart, maar op
collectieve voorzieningen. Ko Suurhoff komt in 1956 met de AOW, en
Frans van Thiel is de eerste minister van Maatschappelijk werk.
* De verzuiling van voor de oorlog is weliswaar teruggekeerd, maar de
scheiding is minder absoluut. De Nederlandse bisschoppen vaardigen
echter in 1954 een mandement uit waarin het de gelovigen wordt
verboden om lid te zijn van de Partij van de Arbeid, het Vrije Volk
te lezen of naar de VARA te luisteren.
* De positie van de vrouw verbetert door de opheffing in 1956 van de
handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw. De eerste vrouw in de
regering is in 1953 staatssecretaris Anna de Waal van Onderwijs. In
1956 wordt Marga Klompé minister van Maatschappelijk werk.
* De motorisering komt op gang. Een auto is nog voor weinigen
weggelegd, maar de bromfiets en de scooter worden populaire
vervoermiddelen.
* Een nieuwe warmtebron doet haar intrede in de huiskamer: de
oliestook. De oliehaard zou schoner zijn dan de kolenkachel, maar
niet iedereen vindt deze warmte behaaglijk. Sommigen krijgen er
zelfs hoofdpijn van.
* Terwijl de Noordoostpolder al wordt bewoond, wordt Oostelijk
Flevoland ontworpen.

Belgie

* De schoolstrijd laait weer op als een coalitie van socialisten en
liberalen onder Achille van Acker probeert het onderwijs te
seculariseren.
* Expo 58 vindt plaats. Dit is de eerste wereldtentoonstelling sinds
de Tweede Wereldoorlog, en staat volledig in het teken van het
geloof in vrijheid en vooruitgang.

Amerika

* In de Verenigde Staten komt de /Beweging voor de Burgerrechten/ van
de grond. De rassenscheiding in de zuidelijke staten wordt door het
Federaal Hooggerechtshof in 1954 verboden, maar president Eisenhower
moet federale troepen sturen om toegang tot blanke scholen voor
zwarte kinderen af te dwingen. Leider van de Burgerrechtenbeweging
is dominee Martin Luther King. Ook de eerste zwarte student James
Meredith gaat voor in de beweging. Maar een belangrijke impuls wordt
gegeven door een eenvoudige naaister, Rosa Parks, als zij weigert op
te staan voor een blanke passagier in de bus die haar na een lange
werkdag naar huis brengt. Ze wordt gearresteerd, maar na een lange
juridische strijd wordt de segregatie in het openbaar vervoer,
alsook in restaurants, bioscopen en andere openbare lokalen, verboden.
* Joseph McCarthy en zijn heksenjacht op communisten in de VS.

Derde wereld

* Koreaanse Oorlog
* De eerste landen in Afrika worden onafhankelijk: Marokko, Tunesië,
Libië, Soedan, Ghana en Guinee.
* Op initiatief van Egypte, Joegoslavië en India ontstaat de
Organisatie van Niet-gebonden Landen.
* In de Unie van Zuid-Afrika wordt de apartheid ingevoerd onder
leiding van Hendrik Verwoerd.
* De Britten voeren koloniale oorlogen in Malakka, Kenia en op Cyprus.
Frankrijk wordt in 1954 verdreven uit Indochina, maar raakt
vervolgens verstrikt in een bevrijdingsstrijd van Algerije.
* Nederland begint met de dekolonisatie van “de West”. Suriname en de
Nederlandse Antillen krijgen eigen regeringen. In 1954 wordt hun
autonomie vastgelegd in het Statuut voor het Koninkrijk.
* Invasie van Tibet in 1950 – 1951 door het Chinese Volksleger. Het
theocratische bestuur reageert verdeeld: de tiende pänchen lama is
niet bij voorbaat tegenstander van de bezetting, maar de veertiende
dalai lama wel. Van het toegezegde zelfbestuur komt niets en
Chinezen stromen het staatje binnen om er zich te vestigen. In 1959
moeten de Chinezen een volksopstand onderdrukken. De dalai lama
vlucht over de Himalaya naar India: begin van de Tibetaanse diaspora.

Lucht- en ruimtevaart

* Een populair vliegtuig is de Vickers Viscount met turboprop. Het
grootste passagierstoestel is de Lockheed Constellation, vaak
liefkozend “Conny” genoemd.
* Begin van de ruimtevaart met lancering van de Spoetnik 1 door de USSR.

Media

* Het bezit van een radiotoestel is algemeen geworden. De ontvangst
wordt beter, vooral met een FM-antenne. Er vinden experimentele
stereo-uitzendingen plaats: voor de ontvangst moet men twee
toestellen diagonaal tegenover elkaar plaatsen.
* Massaal luistert Nederland naar series als De familie Doorsnee, Paul
Vlaanderen en Sprong in het heelal.
* De eerste televisie uitzendingen gaan van start maar een tv-toestel
is nog maar voor weinigen weggelegd. Wie een toestel bezit kan
rekenen op veel visite. Gelukkig zijn er maar drie dagen in de week
uitzendingen.

Muziek

* Hoogtij van de crooners in Amerika, zoals Frank Sinatra, Dean
Martin, Andy Williams en Pat Boone. Gevierde zangeressen zijn Doris
Day, Dinah Shore en Jo Stafford. In Engeland en Europa was Vera Lynn
populair met haar uit de oorlog stammende repertoire.
* Bloeijaren van de jazzmuziek met nieuwe stromingen als de beebop en
de free jazz. Charlie Parker, Thelonious Monk, Miles Davis en
Charles Mingus worden grote namen. De nachtconcerten in het
Concertgebouw worden razend populair en een begrip.
* Nederland heeft de Dutch Swing College Band die de populaire
dixielandmuziek speelt.
* Chicago blues wordt grootgemaakt door mensen als Willy Dixon, Muddy
Waters, John Lee Hooker en Elmore James
* Rock-‘n-roll, beroemd gemaakt door Elvis Presley en Bill Haley, de
eerste echte jeugdcultuur.
* Prominent in Europa is nog de Franse cultuur. Het chanson, het
existentialisme, de romans van Françoise Sagan, de films van de
Nouvelle vague, maar ook die van Roger Vadim en Brigitte Bardot.
* De variété-avonden trekken volle zalen. Conferenciers als Gerard
Walden presenteren programma’s met b.v. een goochelaar of acrobaat,
enkele instrumentalisten en een zanger of zangeres.
* Bloei van het Jordaanlied, het Limburgse repertoire van de Selvera’s
en van Eddy Christiani.
* Doorbraak van het pocketboek, zoals de Britse Penguin Books, De
nederlandse Salamanderpockets van Querido en de Zwarte Beertjes.

Film

* Het populaire duo Dean Martin en Jerry Lewis
* De films Jailhouse Rock, Bus Stop, The Girl Can’t Help It, High
Society en Ocean’s Eleven

Geef een reactie

Your email address will not be published.